مدیریت هوشمند تنگه هرمز؛ سالانه ۲ میلیارد دلار درآمد ارزی برای ایران و ابزاری راهبردی برای مقابله با تحریم
آخرین ویرایش در اردیبهشت 16, 1405 توسط امیرمهدی صارمی
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند: ایران با تکیه بر کلاندادهها، عبور و مرور دریایی را در شرایط جنگی هوشمندانه مدیریت میکند
تهران – تنگه هرمز که پیش از ۹ اسفند ۱۴۰۴ بدون هیچ هزینهای در اختیار دریانوردی جهانی بود، امروز با مدیریت هوشمند ایران به یکی از محوریترین نقاط راهبردی جهان تبدیل شده است. مدلی که نه تنها به ابزاری برای مقابله با تحریمها تبدیل شده، بلکه سالانه ۲ میلیارد دلار درآمد ارزی برای کشور به همراه دارد.
مدیریت هوشمند تنگه هرمز چگونه شکل گرفت؟ نقش کلاندادهها در تصمیمگیری
سیدطهحسین مدنی، رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند، در نشستی به مناسبت روز ملی خلیج فارس با اشاره به چگونگی پیادهسازی این مدل نوین اظهار کرد: ایران با تکیه بر توان نظامی بالا و به پشتوانه حجم انبوه دادههای مربوط به عبور و مرور از تنگه هرمز، بر پایه حکمرانی داده و آنالیز دقیق، توانست شاخصهای حکمرانی هوشمند در شرایط جنگی را به خوبی در این تنگه اعمال کند.
وی افزود: حاکمیت از مجموعه دادههای بسیار زیادی درباره مالکیت کشتیها، مسیرهای تردد، محتویات و تأثیر آنها بر بازار کشورهای مختلف، به دادههای برخط و تمیز دست یافت. سپس با تجزیه و تحلیل این اطلاعات به دانشی برای تصمیمگیری در قبال عبور یا عدم عبور کشتیها رسید و بدین ترتیب بر اقتصاد کشورهای متخاصم اثر گذاشت.
ضرورت ترسیم مسیرهای جایگزین تأمین کالاهای اساسی؛ ظرفیت ۸۰ درصدی از مسیرهای مستقل
مدنی با بیان اینکه تداوم مدیریت هوشمند تنگه هرمز به یک طرح دقیق و جامع نیاز دارد، یکی از مهمترین ضرورتها را ترسیم مسیرهای جدید تأمین نیازهای داخلی به ویژه کالاهای اساسی دانست و گفت: ایران سالانه حدود ۷۵ میلیون تن کالای اساسی وارد میکند و ورود بیش از دو سوم این کالاها به تنگه هرمز وابسته است. این در حالی است که ۷۵ درصد مرزهای ایران در شمال، شرق و غرب، مستقل از تنگه هرمز هستند.
وی با اشاره به همسایگی ایران با ۱۵ کشور و وجود ۷ هزار کیلومتر مرز آبی و زمینی با ۹ کشور، تصریح کرد: ما میتوانیم ۸۰ درصد از نیاز خود به کالاهای اساسی را از مسیرهای غیروابسته به تنگه هرمز از طریق گذرگاههای مشترک با ترکیه، ارمنستان، آذربایجان، ترکمنستان، افغانستان، عراق و پاکستان تأمین کنیم. این ضرورت باید به عنوان یکی از اولویتهای اصلی سال ۱۴۰۵ به سرعت عملیاتی شود.
فرصتهای طلایی مدیریت هوشمند تنگه هرمز؛ از مقابله با تحریم تا اخذ عوارض
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند، تداوم مدیریت هوشمند تنگه هرمز را اهرمی قدرتمند برای مقابله با تحریمهای ایران دانست و گفت: این ابزار میتواند کشورها را از اقدام علیه سیستم مالی ایران از جمله بلوکه کردن پولهای ایران باز دارد. همچنین در موضوع حق غنیسازی نیز ایران میتواند از این ابزار برای صحه گذاشتن بر این حق بهرهمند شود.
مدنی با اشاره به ظرفیتهای درآمدزایی این مدل، به دو فرصت کلیدی اشاره کرد:
- مشارکت شرکتهای ایرانی در بیمههای دریایی: کشتیهای عبوری از خلیج فارس برای تردد در این منطقه، ملزم به دریافت بیمه موقت از شرکتهای ایرانی یا منطقهای مورد تأیید جمهوری اسلامی ایران خواهند شد. این سازوکار کاملاً مطابق با چارچوبهای بینالمللی است و میتواند ارزآوری قابل توجهی ایجاد کند.
- اخذ عوارض عبور: ایران با استناد به خدماتی که در مدیریت هوشمند تنگه هرمز و تأمین امنیت ارائه میدهد، میتواند عوارض عبور دریافت کند. با توجه به آسیبهایی که دشمن به زیرساختهای امنیتساز ایران زده، امروز زمان مناسبی برای تحقق این حق مسلم است.
پشتوانه حقوقی بینالمللی دریافت عوارض در تنگه هرمز
محمدرضا حدادی، مسئول اندیشکده حکمرانی بهرهوری امیرکبیر، در این نشست با استناد به شش سند حقوقی بینالمللی از جمله کنوانسیون سازمان ملل متحد درباره حقوق دریاها ۱۹۸۲ (UNCLOS)، ماده ۵۱ منشور سازمان ملل و اصول ضرورت و تناسب در دفاع مشروع، تأکید کرد: اخذ عوارض عمومی و ویژه برای تردد کشتیها در تنگه هرمز کاملاً قانونی است.
وی توضیح داد: عوارض عمومی برای خدمات عرفی و معمولی مورد نیاز کشتیها و عوارض ویژه برای مبارزه با تأمین مالی تروریسم و جلوگیری از ورود کشتیهای جنگی اخذ خواهد شد. این موضوع با وضع قوانین داخلی و سپس معاهده دوجانبه با عمان و معاهده چندجانبه با کشورهای حوزه خلیج فارس قابل اجراست.
حدادی در پایان خاطرنشان کرد: کسب درآمد از عبور و مرور در تنگه هرمز فرع بر موضوع است؛ اولویت اول ایران مبارزه با تأمین مالی تروریسم و خروج پایگاههای نظامی بیگانگان از منطقه است. با این حال، سازوکار اخذ عوارض میتواند سالانه نزدیک به ۲ میلیارد دلار درآمد برای ایران داشته باشد؛ رقمی که در قبال ۲.۵ تریلیون دلار کالای عبوری سالانه از تنگه هرمز، کاملاً معقول و منطقی است.
امیرمهدی صارمی
سردبیر ارشد و تحلیلگر ارشد سیاسی مجله خبری حقیقت
امیرمهدی صارمی روزنامهنگار، تحلیلگر سیاسی و مدیر رسانهای با بیش از ۱۸ سال سابقه فعالیت در حوزه روزنامهنگاری تحقیقی، تحلیل سیاسی و پوشش تحولات منطقهای است. تمرکز اصلی او بر بررسی مسائل خاورمیانه، روابط بینالملل، سیاست خارجی ایران و تحلیل روندهای سیاسی و امنیتی قرار دارد.
صارمی دارای مدرک کارشناسی ارشد روابط بینالملل از دانشگاه تهران و کارشناسی علوم سیاسی از دانشگاه شهید بهشتی است و دورههای تخصصی مرتبط با روزنامهنگاری تحقیقی، تحلیل سیاسی و اخلاق حرفهای رسانه را نیز گذرانده است.
فعالیت رسانهای او از اواسط دهه ۸۰ آغاز شد و در طول این سالها در جایگاه خبرنگار، دبیر سیاسی و تحلیلگر با رسانهها و مراکز پژوهشی مختلف همکاری داشته است. او همچنین در زمینه تهیه گزارشهای تحقیقی، تحلیل اسناد سیاسی و بررسی تحولات منطقهای تجربه گستردهای دارد.
وی از سال ۱۳۹۷ مسئولیت سردبیری ارشد مجله خبری حقیقت را بر عهده دارد و در کنار مدیریت تحریریه، به عنوان تحلیلگر سیاسی در زمینه مسائل منطقهای و بینالمللی فعالیت میکند.
حوزههای تخصصی امیرمهدی صارمی شامل تحلیل روابط بینالملل، سیاست خارجی، تحولات خاورمیانه، روزنامهنگاری تحقیقی، تحلیل اسناد سیاسی و مدیریت محتوای رسانهای است.
در فعالیت حرفهای خود، او بر بررسی چندجانبه اطلاعات، تفکیک میان خبر و تحلیل، استفاده از منابع معتبر و ارائه تصویری دقیق از رویدادهای سیاسی تأکید دارد.
