مدیریت هوشمند تنگه هرمز؛ سالانه ۲ میلیارد دلار درآمد ارزی برای ایران و ابزاری راهبردی برای مقابله با تحریم
آخرین ویرایش در می 6, 2026 توسط امیرمهدی صارمی
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند: ایران با تکیه بر کلاندادهها، عبور و مرور دریایی را در شرایط جنگی هوشمندانه مدیریت میکند
تهران – تنگه هرمز که پیش از ۹ اسفند ۱۴۰۴ بدون هیچ هزینهای در اختیار دریانوردی جهانی بود، امروز با مدیریت هوشمند ایران به یکی از محوریترین نقاط راهبردی جهان تبدیل شده است. مدلی که نه تنها به ابزاری برای مقابله با تحریمها تبدیل شده، بلکه سالانه ۲ میلیارد دلار درآمد ارزی برای کشور به همراه دارد.
مدیریت هوشمند تنگه هرمز چگونه شکل گرفت؟ نقش کلاندادهها در تصمیمگیری
سیدطهحسین مدنی، رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند، در نشستی به مناسبت روز ملی خلیج فارس با اشاره به چگونگی پیادهسازی این مدل نوین اظهار کرد: ایران با تکیه بر توان نظامی بالا و به پشتوانه حجم انبوه دادههای مربوط به عبور و مرور از تنگه هرمز، بر پایه حکمرانی داده و آنالیز دقیق، توانست شاخصهای حکمرانی هوشمند در شرایط جنگی را به خوبی در این تنگه اعمال کند.
وی افزود: حاکمیت از مجموعه دادههای بسیار زیادی درباره مالکیت کشتیها، مسیرهای تردد، محتویات و تأثیر آنها بر بازار کشورهای مختلف، به دادههای برخط و تمیز دست یافت. سپس با تجزیه و تحلیل این اطلاعات به دانشی برای تصمیمگیری در قبال عبور یا عدم عبور کشتیها رسید و بدین ترتیب بر اقتصاد کشورهای متخاصم اثر گذاشت.
ضرورت ترسیم مسیرهای جایگزین تأمین کالاهای اساسی؛ ظرفیت ۸۰ درصدی از مسیرهای مستقل
مدنی با بیان اینکه تداوم مدیریت هوشمند تنگه هرمز به یک طرح دقیق و جامع نیاز دارد، یکی از مهمترین ضرورتها را ترسیم مسیرهای جدید تأمین نیازهای داخلی به ویژه کالاهای اساسی دانست و گفت: ایران سالانه حدود ۷۵ میلیون تن کالای اساسی وارد میکند و ورود بیش از دو سوم این کالاها به تنگه هرمز وابسته است. این در حالی است که ۷۵ درصد مرزهای ایران در شمال، شرق و غرب، مستقل از تنگه هرمز هستند.
وی با اشاره به همسایگی ایران با ۱۵ کشور و وجود ۷ هزار کیلومتر مرز آبی و زمینی با ۹ کشور، تصریح کرد: ما میتوانیم ۸۰ درصد از نیاز خود به کالاهای اساسی را از مسیرهای غیروابسته به تنگه هرمز از طریق گذرگاههای مشترک با ترکیه، ارمنستان، آذربایجان، ترکمنستان، افغانستان، عراق و پاکستان تأمین کنیم. این ضرورت باید به عنوان یکی از اولویتهای اصلی سال ۱۴۰۵ به سرعت عملیاتی شود.
فرصتهای طلایی مدیریت هوشمند تنگه هرمز؛ از مقابله با تحریم تا اخذ عوارض
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند، تداوم مدیریت هوشمند تنگه هرمز را اهرمی قدرتمند برای مقابله با تحریمهای ایران دانست و گفت: این ابزار میتواند کشورها را از اقدام علیه سیستم مالی ایران از جمله بلوکه کردن پولهای ایران باز دارد. همچنین در موضوع حق غنیسازی نیز ایران میتواند از این ابزار برای صحه گذاشتن بر این حق بهرهمند شود.
مدنی با اشاره به ظرفیتهای درآمدزایی این مدل، به دو فرصت کلیدی اشاره کرد:
- مشارکت شرکتهای ایرانی در بیمههای دریایی: کشتیهای عبوری از خلیج فارس برای تردد در این منطقه، ملزم به دریافت بیمه موقت از شرکتهای ایرانی یا منطقهای مورد تأیید جمهوری اسلامی ایران خواهند شد. این سازوکار کاملاً مطابق با چارچوبهای بینالمللی است و میتواند ارزآوری قابل توجهی ایجاد کند.
- اخذ عوارض عبور: ایران با استناد به خدماتی که در مدیریت هوشمند تنگه هرمز و تأمین امنیت ارائه میدهد، میتواند عوارض عبور دریافت کند. با توجه به آسیبهایی که دشمن به زیرساختهای امنیتساز ایران زده، امروز زمان مناسبی برای تحقق این حق مسلم است.
پشتوانه حقوقی بینالمللی دریافت عوارض در تنگه هرمز
محمدرضا حدادی، مسئول اندیشکده حکمرانی بهرهوری امیرکبیر، در این نشست با استناد به شش سند حقوقی بینالمللی از جمله کنوانسیون سازمان ملل متحد درباره حقوق دریاها ۱۹۸۲ (UNCLOS)، ماده ۵۱ منشور سازمان ملل و اصول ضرورت و تناسب در دفاع مشروع، تأکید کرد: اخذ عوارض عمومی و ویژه برای تردد کشتیها در تنگه هرمز کاملاً قانونی است.
وی توضیح داد: عوارض عمومی برای خدمات عرفی و معمولی مورد نیاز کشتیها و عوارض ویژه برای مبارزه با تأمین مالی تروریسم و جلوگیری از ورود کشتیهای جنگی اخذ خواهد شد. این موضوع با وضع قوانین داخلی و سپس معاهده دوجانبه با عمان و معاهده چندجانبه با کشورهای حوزه خلیج فارس قابل اجراست.
حدادی در پایان خاطرنشان کرد: کسب درآمد از عبور و مرور در تنگه هرمز فرع بر موضوع است؛ اولویت اول ایران مبارزه با تأمین مالی تروریسم و خروج پایگاههای نظامی بیگانگان از منطقه است. با این حال، سازوکار اخذ عوارض میتواند سالانه نزدیک به ۲ میلیارد دلار درآمد برای ایران داشته باشد؛ رقمی که در قبال ۲.۵ تریلیون دلار کالای عبوری سالانه از تنگه هرمز، کاملاً معقول و منطقی است.
# بیوگرافی امیرمهدی صارمی
**امیرمهدی صارمی**
سردبیر ارشد و تحلیلگر ارشد سیاسی
مجله خبری حقیقت
—
### **خلاصه حرفهای**
امیرمهدی صارمی روزنامهنگار حرفهای، تحلیلگر سیاسی و مدیر رسانهای با بیش از ۱۸ سال سابقه مستمر در حوزه روزنامهنگاری تحقیقی و تحلیل سیاسی است. تخصص اصلی او در تحلیل تحولات منطقهای خاورمیانه، دیپلماسی ایران و روابط بینالملل میباشد.
### **تحصیلات**
– کارشناسی ارشد روابط بینالملل از دانشگاه تهران
– کارشناسی علوم سیاسی از دانشگاه شهید بهشتی
– دیپلم روزنامهنگاری تحقیقی از مدرسه روزنامهنگاری توماس رید
### **گواهینامههای تخصصی**
– گواهی روزنامهنگاری امنیتی و دفاعی از مؤسسه مطالعات راهبردی
– گواهی تحلیل سیاسی پیشرفته از آکادمی مطالعات خاورمیانه
– گواهی اخلاق حرفهای روزنامهنگاری از انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران
### **سمتهای فعلی**
– سردبیر ارشد مجله خبری حقیقت (از ۱۳۹۷ تاکنون)
– تحلیلگر ارشد سیاسی شبکه تحلیلگران خاورمیانه
– عضو هیئت تحریریه فصلنامه مطالعات راهبردی
– مشاور رسانهای مؤسسه فرهنگی-مطالعاتی راهبرد
### **سوابق اجرایی و حرفهای**
– دبیر سیاسی روزنامه اعتماد ملی (۱۳۹۰-۱۳۹۷)
– خبرنگار ویژه تحولات منطقهای در خبرگزاری مهر (۱۳۸۵-۱۳۹۰)
– تحلیلگر مهمان در مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه (۱۳۹۲-۱۳۹۸)
– مدرس مدعو دورههای روزنامهنگاری سیاسی در دانشگاه علامه طباطبایی
### **تألیفات و آثار منتشر شده**
۱. **”ژئوپلیتیک جدید خاورمیانه: تحولات و چالشها”** – انتشارات اطلاعات
۲. **”روزنامهنگاری تحقیقی در حوزه امنیت ملی”** – انتشارات سروش
۳. **”تحلیل گفتمان سیاست خارجی ایران”** – انتشارات وزارت خارجه
۴. ویراستار مجموعه **”اسناد تحلیلی بحرانهای منطقهای”**
### **گزارشهای تحقیقی شاخص**
– گزارش تحقیقی “شبکههای مالی تروریسم در خاورمیانه” (۱۳۹۸)
– گزارش ویژه “تحولات قدرت در عراق پس از داعش” (۱۳۹۹)
– پژوهش میدانی “روابط قومی-مذهبی در سوریه” (۱۴۰۰)
– تحلیل جامع “توافقهای امنیتی منطقهای و تأثیر آن بر ایران” (۱۴۰۱)
### **جوایز و افتخارات**
– روزنامهنگار برگزیده سال در حوزه تحلیل سیاسی (۱۴۰۰ و ۱۴۰۲)
– دریافت جایزه ملی روزنامهنگاری تحقیقی برای گزارش “فساد فرامرزی” (۱۳۹۹)
– تحلیلگر برتر رسانههای مکتوب از نگاه انجمن علوم سیاسی ایران (۱۳۹۸)
– دریافت تقدیرنامه از مجلس شورای اسلامی برای پوشش تحلیلی انتخابات (۱۴۰۰)
### **عضویت در نهادهای تخصصی**
– عضو پیوسته انجمن علوم سیاسی ایران
– عضو هیئت مدیره انجمن روزنامهنگاران سیاسی ایران
– عضو شورای سیاستگذاری کنفرانس سالانه تحولات خاورمیانه
– ناظر بینالمللی انتخابات در سه کشور منطقه
### **تخصصهای کلیدی**
– تحلیل تحولات سیاسی و امنیتی خاورمیانه
– روزنامهنگاری تحقیقی و افشاگری
– مدیریت بحرانهای رسانهای
– پژوهش میدانی در مناطق بحرانی
– تفسیر و تحلیل اسناد دیپلماتیک
– آموزش روزنامهنگاری سیاسی
### **سخنرانیها و میزگردهای تخصصی**
– سخنران اصلی در بیش از ۵۰ کنفرانس ملی و بینالمللی
– میزگردهای تحلیلی در شبکههای خبری ملی و بینالمللی
– ارائه کننده کارگاههای تخصصی روزنامهنگاری امنیتی
– مشاور رسانهای در مذاکرات بینالمللی
### **روششناسی کاری**
صارمی در کار خود بر این اصول پایبند است:
۱. **اعتبارسنجی چندمنبعی**: استفاده از حداقل سه منبع مستقل برای هر خبر
۲. **شفافیت منابع**: افشای محدودیتهای دسترسی به اطلاعات
۳. **تفکیک تحلیل از خبر**: تمایز واضح بین گزارش واقعیت و تحلیل نظر
۴. **اصلاحپذیری**: بهروزرسانی تحلیلها براساس اطلاعات جدید
### **دستاوردهای مجله خبری حقیقت**
– افزایش ۳۰۰ درصدی مخاطبان طی ۵ سال گذشته
– کسب رتبه اول اعتماد مخاطب در نظرسنجیهای مستقل
– راهاندازی دپارتمان تحقیقات رسانهای
– ایجاد شبکهای از خبرنگاران و تحلیلگران در ۱۵ کشور منطقه
– تولید بیش از ۱۰۰۰ گزارش تحقیقی و تحلیلی
### **اخلاق حرفهای**
– پایبندی به منشور اخلاقی روزنامهنگاری
– حفظ استقلال رسانهای و عدم وابستگی سیاسی
– رعایت حریم خصوصی افراد
– پرهیز از حسگرایی و بزرگنمایی
– مسئولیتپذیری در قبال صحت اطلاعات
### **ارزیابی تخصصی **
– **تجربه**: ۱۸ سال فعالیت مستمر در رسانههای معتبر
– **تخصص**: تحصیلات آکادمیک در علوم سیاسی و روابط بینالملل
– **اعتبار**: جوایز معتبر ملی، تألیفات علمی، عضویت در نهادهای تخصصی
– **اعتماد**: سابقه شفاف، پایبندی به اخلاق حرفهای، پاسخگویی عمومی
### **تعهدات حرفهای**
– انتشار اصلاحیه در صورت بروز خطا
– پاسخگویی به انتقادات سازنده
– آموزش و mentoring روزنامهنگاران جوان
– مشارکت در ارتقای استانداردهای حرفهایی
**آخرین بهروزرسانی**: دی 1404
**منبع**: آرشیو رسمی مجله خبری حقیقت
**تأییدیه**: انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران
**کد اخلاقی**: JRN-ETH-2023-۱۲
*کلیه تحلیلهای ارائه شده مبتنی بر اسناد و اطلاعات تأییدشده از منابع معتبر است.*
