آزادسازی منابع ارزی و تأثیر آن بر تورم؛ اقتصاددانان: موفقیت در گرو انضباط مالی دولت است
آخرین ویرایش در ژوئن 29, 2026 توسط امیرمهدی صارمی
یک اقتصاددان معتقد است ورود منابع ارزی جدید به کشور میتواند از طریق جمعآوری نقدینگی و افزایش عرضه کالا به کاهش تورم کمک کند، اما تحقق این هدف منوط به جلوگیری از استفاده مجدد این منابع برای تأمین هزینههای جاری دولت است. صرف ورود منابع ارزی به کشور تضمینکننده بهبود شرایط اقتصادی نیست و موفقیت این سیاست در گرو رعایت انضباط مالی دولت و کنترل کسری بودجه خواهد بود.
آزادسازی منابع ارزی؛ امکان جبران کسری بودجه یا تشدید تورم؟
سید بهاءالدین حسینی هاشمی، اقتصاددان، در گفتوگو با ایسنا درباره آثار آزادسازی منابع ارزی و نحوه اثرگذاری آن بر اقتصاد و کسری بودجه کشور، اظهار کرد: این منابع در زمانی که تحقق پیدا کرد، از سوی دولت پیشفروش شده بود؛ به این معنا که بانک مرکزی معادل ریالی آن را در اختیار دولت قرار داد اما به دلیل تحریمها این منابع ارزی در خارج از کشور مسدود شد و به خزانه بانک مرکزی بازنگشت. اکنون که این منابع آزاد میشود در واقع متعلق به دولت نیست، زیرا دولت قبلاً معادل ریالی آن را دریافت و مصرف کرده است. بنابراین این منابع نمیتواند نقش مستقیمی در جبران کسری بودجه فعلی دولت ایفا کند و اثر ریالی آن پیشتر در اقتصاد ظاهر شده و حتی بخشی از تورم فعلی نیز ناشی از همان تزریق نقدینگی است. اگر منابع ناشی از ارزهای آزاد شده، مجدداً برای تأمین هزینههای جاری دولت استفاده شود، همان چرخه معیوب گذشته تکرار و آثار مثبت آزادسازی منابع ارزی از بین میرود.
جمعآوری نقدینگی و افزایش عرضه؛ دو مسیر مهار تورم
حسینی هاشمی با بیان اینکه آزادسازی این منابع قطعاً به تقویت ذخایر ارزی کشور کمک میکند، ادامه داد: بانک مرکزی ممکن است بخشی از آن را به ذخایر خود اضافه کند اما بخش عمده آن در نهایت برای تأمین نیازهای صنعت و تجارت تخصیص خواهد یافت. زمانی که ارز در اختیار بخش خصوصی قرار میگیرد، متقاضیان باید معادل ریالی آن را پرداخت کنند و این موضوع موجب جمعآوری بخشی از نقدینگی موجود در اقتصاد میشود. این فرآیند میتواند آثار ضدتورمی داشته باشد. از یک سو بخشی از نقدینگی از بازار جمع میشود و از سوی دیگر واردات کالا و مواد اولیه، عرضه را در اقتصاد افزایش میدهد. البته این اثر زمانی پایدار خواهد بود که ریالهای جمعآوریشده دوباره برای تأمین کسری بودجه دولت مورد استفاده قرار نگیرد. وی تأکید کرد که اگر بانک مرکزی بتواند این منابع ریالی را فریز یا عملاً از چرخه پولی خارج کند، اثر قابلتوجهی بر کنترل رشد نقدینگی و مهار تورم خواهد داشت.
شرط موفقیت؛ انضباط مالی و جلوگیری از بازگشت نقدینگی به چرخه
این اقتصاددان درباره تخصیص بخشی از این منابع به واردات کالاهای اساسی و نهادههای دامی نیز گفت: چه این منابع در اختیار بازرگانی دولتی قرار گیرد و چه بخش خصوصی مسئول واردات باشد، اصل موضوع تفاوتی نمیکند. مهم این است که در ازای تخصیص ارز، ریال از اقتصاد جمعآوری شود و این منابع ریالی مجدداً به اقتصاد بازنگردد. اگر این منابع صرف تأمین گندم، سویا، نهادههای دامی و سایر کالاهای اساسی شود، قطعاً آثار مثبتی بر تولید و بازار مصرف میگذارد. حسینی هاشمی ضمن اشاره به تجربه آزادسازی منابع ارزی در سالهای گذشته، گفت: اقتصاد ایران با یک مشکل اساسی به نام رشد بالای نقدینگی و پایه پولی مواجه است. اگر رشد پایه پولی از محل افزایش داراییهای خارجی بانک مرکزی باشد، موضوع متفاوت است اما زمانی که از محل استقراض دولت، اضافهبرداشت بانکها یا تأمین مالی کسری بودجه ایجاد شود، نتیجه آن افزایش تورم خواهد بود. یکی از راههای اصلاح این وضعیت، فروش ارز به نرخ روز و جمعآوری معادل ریالی آن است و اگر این ریالها فریز یا امحا شوند، به تدریج بخشی از پایه پولی کاهش یافته و رشد نقدینگی نیز محدود میشود.
اولویتهای تخصیص ارز؛ از صنایع تولیدی تا کالاهای اساسی
حسینی هاشمی درباره اولویتهای تخصیص این منابع ارزی نیز گفت: در درجه نخست باید تأمین مواد اولیه و نهادههای مورد نیاز واحدهای تولیدی در اولویت قرار گیرد؛ بهویژه صنایعی که به دلیل کمبود مواد اولیه با کاهش ظرفیت تولید مواجه شدهاند. همچنین صنایع صادراتمحور نیز باید مورد توجه قرار گیرند، زیرا علاوه بر افزایش تولید، میتوانند ارزآوری جدیدی برای کشور ایجاد کنند. وی در پایان افزود که در بخشهایی مانند صنایع غذایی، تولید گوشت و مرغ، دارو، روغن و سایر کالاهای پرمصرف که سهم بالایی در سبد هزینه خانوار دارند، تخصیص ارز میتواند آثار تورمی را کاهش دهد، اما اگر دولت انضباط مالی را رعایت نکند و همچنان کسری بودجه از طریق منابع بانک مرکزی تأمین شود، آثار مثبت این منابع تا حد زیادی خنثی خواهد شد و ممکن است در کوتاهمدت آثار محدودی مشاهده شود اما در میانمدت تغییر محسوسی در روند تورم رخ نخواهد داد.
# بیوگرافی امیرمهدی صارمی
**امیرمهدی صارمی**
سردبیر ارشد و تحلیلگر ارشد سیاسی
مجله خبری حقیقت
—
### **خلاصه حرفهای**
امیرمهدی صارمی روزنامهنگار حرفهای، تحلیلگر سیاسی و مدیر رسانهای با بیش از ۱۸ سال سابقه مستمر در حوزه روزنامهنگاری تحقیقی و تحلیل سیاسی است. تخصص اصلی او در تحلیل تحولات منطقهای خاورمیانه، دیپلماسی ایران و روابط بینالملل میباشد.
### **تحصیلات**
– کارشناسی ارشد روابط بینالملل از دانشگاه تهران
– کارشناسی علوم سیاسی از دانشگاه شهید بهشتی
– دیپلم روزنامهنگاری تحقیقی از مدرسه روزنامهنگاری توماس رید
### **گواهینامههای تخصصی**
– گواهی روزنامهنگاری امنیتی و دفاعی از مؤسسه مطالعات راهبردی
– گواهی تحلیل سیاسی پیشرفته از آکادمی مطالعات خاورمیانه
– گواهی اخلاق حرفهای روزنامهنگاری از انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران
### **سمتهای فعلی**
– سردبیر ارشد مجله خبری حقیقت (از ۱۳۹۷ تاکنون)
– تحلیلگر ارشد سیاسی شبکه تحلیلگران خاورمیانه
– عضو هیئت تحریریه فصلنامه مطالعات راهبردی
– مشاور رسانهای مؤسسه فرهنگی-مطالعاتی راهبرد
### **سوابق اجرایی و حرفهای**
– دبیر سیاسی روزنامه اعتماد ملی (۱۳۹۰-۱۳۹۷)
– خبرنگار ویژه تحولات منطقهای در خبرگزاری مهر (۱۳۸۵-۱۳۹۰)
– تحلیلگر مهمان در مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه (۱۳۹۲-۱۳۹۸)
– مدرس مدعو دورههای روزنامهنگاری سیاسی در دانشگاه علامه طباطبایی
### **تألیفات و آثار منتشر شده**
۱. **”ژئوپلیتیک جدید خاورمیانه: تحولات و چالشها”** – انتشارات اطلاعات
۲. **”روزنامهنگاری تحقیقی در حوزه امنیت ملی”** – انتشارات سروش
۳. **”تحلیل گفتمان سیاست خارجی ایران”** – انتشارات وزارت خارجه
۴. ویراستار مجموعه **”اسناد تحلیلی بحرانهای منطقهای”**
### **گزارشهای تحقیقی شاخص**
– گزارش تحقیقی “شبکههای مالی تروریسم در خاورمیانه” (۱۳۹۸)
– گزارش ویژه “تحولات قدرت در عراق پس از داعش” (۱۳۹۹)
– پژوهش میدانی “روابط قومی-مذهبی در سوریه” (۱۴۰۰)
– تحلیل جامع “توافقهای امنیتی منطقهای و تأثیر آن بر ایران” (۱۴۰۱)
### **جوایز و افتخارات**
– روزنامهنگار برگزیده سال در حوزه تحلیل سیاسی (۱۴۰۰ و ۱۴۰۲)
– دریافت جایزه ملی روزنامهنگاری تحقیقی برای گزارش “فساد فرامرزی” (۱۳۹۹)
– تحلیلگر برتر رسانههای مکتوب از نگاه انجمن علوم سیاسی ایران (۱۳۹۸)
– دریافت تقدیرنامه از مجلس شورای اسلامی برای پوشش تحلیلی انتخابات (۱۴۰۰)
### **عضویت در نهادهای تخصصی**
– عضو پیوسته انجمن علوم سیاسی ایران
– عضو هیئت مدیره انجمن روزنامهنگاران سیاسی ایران
– عضو شورای سیاستگذاری کنفرانس سالانه تحولات خاورمیانه
– ناظر بینالمللی انتخابات در سه کشور منطقه
### **تخصصهای کلیدی**
– تحلیل تحولات سیاسی و امنیتی خاورمیانه
– روزنامهنگاری تحقیقی و افشاگری
– مدیریت بحرانهای رسانهای
– پژوهش میدانی در مناطق بحرانی
– تفسیر و تحلیل اسناد دیپلماتیک
– آموزش روزنامهنگاری سیاسی
### **سخنرانیها و میزگردهای تخصصی**
– سخنران اصلی در بیش از ۵۰ کنفرانس ملی و بینالمللی
– میزگردهای تحلیلی در شبکههای خبری ملی و بینالمللی
– ارائه کننده کارگاههای تخصصی روزنامهنگاری امنیتی
– مشاور رسانهای در مذاکرات بینالمللی
### **روششناسی کاری**
صارمی در کار خود بر این اصول پایبند است:
۱. **اعتبارسنجی چندمنبعی**: استفاده از حداقل سه منبع مستقل برای هر خبر
۲. **شفافیت منابع**: افشای محدودیتهای دسترسی به اطلاعات
۳. **تفکیک تحلیل از خبر**: تمایز واضح بین گزارش واقعیت و تحلیل نظر
۴. **اصلاحپذیری**: بهروزرسانی تحلیلها براساس اطلاعات جدید
### **دستاوردهای مجله خبری حقیقت**
– افزایش ۳۰۰ درصدی مخاطبان طی ۵ سال گذشته
– کسب رتبه اول اعتماد مخاطب در نظرسنجیهای مستقل
– راهاندازی دپارتمان تحقیقات رسانهای
– ایجاد شبکهای از خبرنگاران و تحلیلگران در ۱۵ کشور منطقه
– تولید بیش از ۱۰۰۰ گزارش تحقیقی و تحلیلی
### **اخلاق حرفهای**
– پایبندی به منشور اخلاقی روزنامهنگاری
– حفظ استقلال رسانهای و عدم وابستگی سیاسی
– رعایت حریم خصوصی افراد
– پرهیز از حسگرایی و بزرگنمایی
– مسئولیتپذیری در قبال صحت اطلاعات
### **ارزیابی تخصصی **
– **تجربه**: ۱۸ سال فعالیت مستمر در رسانههای معتبر
– **تخصص**: تحصیلات آکادمیک در علوم سیاسی و روابط بینالملل
– **اعتبار**: جوایز معتبر ملی، تألیفات علمی، عضویت در نهادهای تخصصی
– **اعتماد**: سابقه شفاف، پایبندی به اخلاق حرفهای، پاسخگویی عمومی
### **تعهدات حرفهای**
– انتشار اصلاحیه در صورت بروز خطا
– پاسخگویی به انتقادات سازنده
– آموزش و mentoring روزنامهنگاران جوان
– مشارکت در ارتقای استانداردهای حرفهایی
**آخرین بهروزرسانی**: دی 1404
**منبع**: آرشیو رسمی مجله خبری حقیقت
**تأییدیه**: انجمن صنفی روزنامهنگاران ایران
**کد اخلاقی**: JRN-ETH-2023-۱۲
*کلیه تحلیلهای ارائه شده مبتنی بر اسناد و اطلاعات تأییدشده از منابع معتبر است.*
